Wat moet ik doen als ik ontslagen word?
04 februari 2022 

Wat moet ik doen als ik ontslagen word?

Het was zover: mijn contract werd niet verlengd. Het was de eerste keer in mijn leven dat ik ‘ontslagen’ werd en ik had geen idee. Ook bij ons was de coronacrisis toegeslagen en realistisch gezien was het heel vreemd om een contractverlenging in de eventbranche aan te bieden in deze tijd. Een – gelukkig korte – onderhandeling over het afronden van mijn contract volgde waarna ik ook relatief snel weer bij een nieuwe baan kon beginnen. Maar waar moet je nu precies op letten als je ontslagen wordt? En welke rechten heb je als werknemer in loondienst?

Rechten bij ontslag

Het UWV komt op speeddial te staan wanneer je bent ontslagen. En zij zullen je waarschijnlijk vertellen dat je ook gewoon rechten hebt! Je staat niet zomaar op straat en als je wél zomaar op straat staat, niet in je blote kont. De volgende rechten dien je rekening mee te houden:

  • Opzegtermijn van de werkgever;
  • Vrijstelling van werk;
  • Transitievergoeding;
  • Uitbetaling of opname vakantiedagen;
  • Collectieve afspraken vanuit een cao (collectieve arbeidsovereenkomst) of bedrijf.

Ik zal al deze punten hieronder bespreken.

De werkgever moet ook opzeggen

Zowel jij als je werkgever hebben een opzegtermijn. Je werkgever soms zelfs twee keer zo lang als jij én wanneer je langer voor een werkgever werkt, zal de opzegtermijn van de werkgever omhooggaan. Hieronder een overzicht:

  • Tot 5 jaar in dienst: minimaal 1 maand.
  • 5 tot 10 jaar in dienst: minimaal 2 maanden.
  • 10 tot 15 jaar in dienst: minimaal 3 maanden.
  • 15 jaar of langer in dienst: minimaal 4 maanden.

Waarom minimaal? Soms geldt voor jouw cao of contract een andere opzegtermijn. Bovenstaand aantal maanden is wettelijk bepaald, dus het moet minimaal dit aantal zijn. Voor jou als werknemer gelden deze maanden niet.

Maar wat betekent dit concreet? Nou, dat wanneer een bedrijf jou ontslaat en je daar bijvoorbeeld acht jaar werkzaam bent, je nog minimaal twee maanden in dienst blijft. Heeft je werkgever geen werkzaamheden voor je? Dan kun je óf vrijgesteld worden van werk óf dien je alternatief werk te doen.

Let op: word je op staande voet ontslagen (lees hier wanneer je op staande voet ontslagen mag worden)? Dan gelden bovenstaande termijnen natuurlijk niet. Maar zolang je niks steelt, fraudeert of iets anders geks doet, hoef je je daar geen zorgen over te maken…

Vaststellingsovereenkomst en vrijstelling van werk

Als je ontslagen wordt, is er een mogelijkheid dat je vrijgesteld wordt van werk. Wanneer je contract niet verlengd wordt, werk je in de meeste gevallen gewoon door tot het einde van je contract. Maar mocht je ontslagen worden, om welke reden dan ook (behalve op staande voet), dan volgt er vaak een vaststellingsovereenkomst (ook wel beëindigingsovereenkomst genoemd). Dit is een overeenkomst waarin de werkgever en de werknemer het dienstverband met wederzijds goedvinden kunnen beëindigen. Hierin worden voorwaarden van de beëindiging vastgelegd, zoals een eventuele vrijstelling van werk en een transitievergoeding (hieronder lees je er meer over). Vrijstelling van werk houdt in dat je niet meer hoeft te werken tot het einde van je dienstverband. Je krijgt wel doorbetaald tot het einde van je dienstverband. Dit kan bijvoorbeeld voorkomen als er geen werk meer voor je is of als de arbeidsrelatie erg verstoord is.

Het is trouwens niet standaard dat er een vaststellingsovereenkomst is bij ontslag. Bij zo'n overeenkomst moet de werknemer instemmen met ontslag. Het kan natuurlijk voorkomen dat jij het niet eens bent met je ontslag. Je kunt dan bezwaar maken tegen je ontslag of je stapt naar de kantonrechter.

Transitievergoeding

Bij ontslag heb je recht op een transitievergoeding. Dit is een vergoeding die de tijd overbrugt van het verliezen van je huidige baan en het vinden van een nieuwe baan. Ook kun je de vergoeding gebruiken voor omscholing wanneer je wilt gaan werken in een andere sector.

De hoogte van de vergoeding is afhankelijk van je maandsalaris en hoe lang je bij je werkgever hebt gewerkt. Check via deze tool op hoeveel geld je recht hebt. Deze vergoeding kan maximaal €86.000 zijn (in 2022).

Let op: je werkgever hoeft deze vergoeding niet te betalen als hij failliet is of in het geval dat je dus op staande voet wordt ontslagen. En wordt jouw contract deels ontbonden (bijvoorbeeld wanneer je wegens ziekte wordt afgekeurd en dus minder gaat werken) dan heb je wettelijk gezien recht op een gedeelte van de transitievergoeding.

Wat te doen met je vakantiedagen?

Bij ontslag heb je recht op uitbetaling van al je niet gebruikte vakantiedagen. Wil je er liever een paar opnemen? Dat mag ook, maar wel alleen in overleg met de werkgever. Persoonlijk ben ik van mening: als een werknemer of werkgever van de ander af wilt, kun je het beste de werkzaamheden zo snel mogelijk afronden. Beide partijen zijn niet meer gemotiveerd om het nog lang te rekken. Maar dit lukt niet altijd, dus overleg het met je werkgever.

Is er geen werk voor je? Dan ben je niet verplicht vakantiedagen op te nemen. Deze zijn bedoeld om vrij te nemen voor vakanties of iets dergelijks. Niet omdat je werkgever geen werk kan beiden.

Let op: je vakantiegeld en overgebleven vakantiedagen zullen met de eindafrekening worden uitbetaald. Reken jezelf dus niet gelijk rijk, hier gaat ook nog belasting vanaf.

Collectieve afspraken vanuit een cao 

Collectieve watte? Soms heeft je werkgever collectieve afspraken voor al het personeel. Ook wanneer je ontslagen wordt. Bijvoorbeeld bepaalde budgetten die nog voor je weggaat opgenomen moeten worden. Of een ontslagvergoeding die hoger is dan je transitievergoeding. Kijk goed in je contract en eventueel cao of je in aanmerking komt voor dit soort vergoedingen. Laat eventueel het Juridisch Loket meekijken of je iets over het hoofd ziet. Het belangrijkste is dat jij er het gunstigst uitkomt. Niet je werkgever.

Uitkering aanvragen

Heb je niet gelijk een nieuwe baan? Dan redt de WW (werkloosheidswet) je als het goed is. Heb je de afgelopen jaren in loondienst gewerkt, dan heb je ook 'gespaard' voor een werkloosheidsuitkering. De hoogte van je uitkering wordt berekend op basis van je SV-loon in het jaar dat je werkloos wordt. De duur van je uitkering hangt af van het aantal gewerkte jaren. Elk gewerkt jaar (mits deze voldoet aan een aantal factoren) biedt één maand WW. Bij het UWV kun je uitrekenen hoeveel maanden WW je ongeveer kunt verwachten.

Wees je ervan bewust dat het aanvragen van een WW-uitkering niet altijd zonder ongemakken gaat. Je moet maandelijks een inkomstenopgave invullen én elke maand minimaal vier sollicitatieactiviteiten doen. Weet ook dat wanneer je nieuwe baan minder uren, dagen of salaris bevatten je uitkering door zal blijven lopen. Terwijl je de overige maanden waar je recht op hebt misschien wilt bewaren voor een later moment. Als je weet dat je redelijk snel weer een nieuwe baan zal krijgen, je het financieel zo voor elkaar hebt dat je er niet per se gebruik van hoeft te maken of je van plan bent minder te gaan werken, zou ik persoonlijk adviseren goed na te denken of je gebruik wilt maken van de uitkering. Het is namelijk niet verplicht!

Let op: werk je als zelfstandige? Ook dan heb je in sommige gevallen recht op een WW-uitkering. Check hier of je er recht op hebt en wat je moet doen.

Wanneer mogen ze je niet zomaar ontslaan?

In enkele gevallen mag je niet zomaar ontslagen worden. Dit is uiteraard situatie afhankelijk, maar dit zijn de uitzonderingen (hier lees je er ook meer over):

  • Ziekte;
  • Zwangerschap;
  • Bevallingsverlof en de eerste 6 weken na terugkomst of de wens dit op te nemen;
  • Wegens lidmaatschap van een vakbond o.i.d.

Handige links als je ontslagen bent

Een aantal handige links met antwoorden over je ontslag heb ik hier voor je:

Zelf ontslag nemen

Heb je zelf ontslag genomen? Helaas, dan heb je geen recht op (alle) bovenstaande punten. Wil je nog met een nette regeling vertrekken, dan dien je dit echt uit te onderhandelen met je werkgever. Uiteraard heb je wel recht op uitbetaling van je vakantiedagen en vakantiegeld. Al is het fijner om ze lekker op te nemen, zodat je nog even pauze hebt tussen je oude en je nieuwe baan.

Succes in deze lastige tijd en heel veel succes bij het vinden van een nieuwe baan. Het zoeken hiervan is niet altijd een pretje. Neem vooral even de tijd voor jezelf voor je weer vol in de sollicitatiewereld duikt. Dit is dé tijd om even pas op de plaats te maken. Daarna kun je weer volledig geïnspireerd aan de bak. Lees ook zeker even dit artikel, hierin vertellen we hoe je jezelf als een ware parel op de arbeidsmarkt zet. You’ve got this!


Over de schrijver
Inge is een reislustige vakidioot. Valt er iets te regelen, dan staat ze vooraan de rij te springen om mee te doen. Zo ook met het delen van kennis over volwassen worden. Want dit gaat met vallen en opstaan, ook bij haar.
Reactie plaatsen